Logo

S.M. MALİ MÜŞAVİR MURAT AKSOY



ARGE ŞİRKETLERİNİN VERGİSEL TEŞVİKLERİ

Bu yazımızda, ar-ge projesi yapan işletmelere kanunlar tarafından sağlanan ve maliyetleri azaltıcı yönde önemli rol oynayan vergisel avantajlardan bahsedilecektir. Başka bir değişle bu teşvikler, esas desteğin (150.000 TL' lik sermayesi desteği gibi) yardımcıları konumundadırlar.

Konular genel hatlarıyla ele alınacaktır. Kanun veya yönetmelik madde numaraları gibi teknik ayrıntılara girilmeyecektir. Çünkü burada amaç daha çok girişimcileri bilinçlendirmek ve onları vergisel teşviklerinden haberdar etmektir.

Bu destekten, Tübitak ile TOBB arasında sağlanan mutabakat neticesinde BiGG- Teknogirişim Sermaye Desteği Programı kapsamında desteklenen girişimciler yararlanmaktadır. Girişimciler bu destek sayesinde Tübitak ile sözleşme imzalamak üzere şirket kuruluşlarını yaparken şirketin tescil ve ilanı aşamasında yaklaşık 800 - 900 tl civarı bir indirim elde etmiş olurlar. Daha önce Sanayi Bakanlığının teknogirişimcileri için uygulanan bu indirim ilk olarak 2015 yılı çağrısı kapsamında 2016 yılında şirketlerini kuran Tübitak BİGG girişimcileri içinde uygulanmaya başlanmıştır.

Kuruluş işlemlerinin Tübitak 1512 Programı kapsamında yapıldığını belgelemek için;

  • Teşviğin kazanıldığına dair gönderilmiş olan mailin çıktısı ile
  • Desteklenildiğini gösteren Prodis ekran görüntüsünün çıktısı
diğer evraklarla beraber Ticaret Odasına verilmelidir.

Bu teşvik, destek sözleşmesi süresince geçerlidir. İlgili ar-ge projelerinde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin; bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretlerinin
doktoralı olanlar ile temel bilimler alanında yüksek lisans derecesine sahip olanlar için %95'i,
yüksek lisansı olanlar ile temel bilimler alanında lisans derecesine sahip olanlar için %90'ı,
diğerleri için ise yüzde sekseni
gelir vergisinden müstesnadır.
Bahsedilen temel bilimler ise yükseköğretim kurumlarının matematik, fizik, kimya ve biyoloji programlarıdır.

Ayrıca teknoloji geliştirme bölgelerinde yer alan şirketlerin bölge içinde çalışan arge ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretlerinin tamamı (%100'ü) gelir vergisinden müstesnadır.

Örneğin; Ortağının 5.000 TL brüt maaş aldığı ve teknokent dışında yer alan bir BİGG-Teknogirişim şirketimiz olsun. Girişimcimiz temel bilimler alanında olmayan lisans mezunu olsun. Bu durumda istisna oranı %80 olacak. Gelir vergisi oranını ise %15 olarak alırsak;
(Şirket ortağının bordrosunda ssk primi olmadığından damga vergisi matrahı 5000 tl dir)
5000 x 0,15 = 750 TL gelir vergisi,
750 x 0,80 = 600 TL istisna edilen gelir vergisi,
750 – 600 = 150 TL ödenecek gelir vergisi olacaktır. Görüldüğü gibi 750 tl yerine 150 tl ödenmektedir.

Vergiden istisna edilen kısım şirkete bırakılabileceği gibi ar-ge personelinin ücretine de eklenebilir. Tübitak, ödeyeceği toplam maliyet rakamının teşvikler düşülerek hesaplanmasını şart koşmaktadır. Bu nedenle Tübitak projelerinde gelir vergisinden istisna edilen rakamın şirkete bırakılması gerekir. Aksi halde Tübitak bu rakamı kestiği için şirkete kasasından çıkan ilave maliyet demek olur.

5746 sayılı kanunda "her türlü ar-ge ve yenilik faaliyetleri ile ilgili olarak düzenlenen kağıtlardan damga vergisi alınmaz" denilmektedir. Bu istisna, doğrudan projenizle ilgili konulardadır.

Projenizle ilgili bir sözleşme imzaladığınızda bu sözleşme ve yine proje kapsamında alınan maaşlar damga vergisinden %100 oranında istisna edilmiştir.

Aynı şekilde teknokentlerde yer alan şirketlerin bölgede çalışan arge ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri de damga vergisinden müstesnadır. Yani aynı teşvik aynı oranda teknokentlerde de vardır.

Örneğin; Ortağının 5.000 TL brüt maaş aldığı bir BİGG-Teknogirişim şirketimiz olsun.
Damga vergisi oranı 2017 yılı için %0.759' dur. Bu durumda;
(Şirket ortağının bordrosunda ssk primi olmadığından damga vergisi matrahı 5000 tl dir)
5000 x 0,00759 = 37,95 TL damga vergisi hesap edilir.
Görüldüğü gibi 37,95 tl lik damga vergisi ödenmez.

5746 sayılı arge kanununda "Kamu personeli hariç olmak üzere ... TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projeleri ile ... teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan işletmelerde çalışan Ar-Ge ve destek personeli ... bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır." hükümüne yer verilmektedir.

Görüldüğü gibi arge projesi yapan işletmelerde, arge ve destek personelinin sigorta primi işveren hissesinin yalnızca %50' si ödenmektedir.

Dikkat edilirse bu destek tüm sigorta priminin %50' si değil yalnız sigorta işveren hissesinin %50' si içindir. Aşağıda tüm sigorta prim oranları verilmiştir.
Sigorta primi işçi hissesi %14
Sigorta primi işveren hissesi %20,5
İşsizlik primi işçi hissesi %1
İşsizlik primi işveren hissesi %2

Brüt ücret üzerinden toplam %37,5 (14 + 20,5 + 1 + 2 = 37,5) oranında sigorta primi ödenir. Bunun içinden %20,5 olan sigorta primi işveren hissesinin %50' si teşvik kapsamındadır.

Örneğin; BİGG Teknogirişim şirketimizde 5000 tl brüt maaş alan sigortalı arge personelimiz olduğunu varsayalım. Bu durumda;
5000 x 0,205 = 1025 tl sigorta primi işveren hissesi,
1025 / 2 = 512,50 tl sigorta primi teşviği hesap edilir. Demek oluyor ki 512,50 tl ödenmeyip işletmeye kalmaktadır.

Bu destek teknokentlerde de aynı oranda ve aynı şekilde uygulanır.

Not: Bir işletmenin sigorta primi desteğinden faydalanabilmesi için bağlı olduğu Sosyal Güvenlik Müdürlüğüne, dilekçe ekinde proje sözleşmesi ile başvurarak teşvikli kanunu (5746 sayılı kanunu) açtırması gerekir.

5746 sayılı kanunda "Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile tasarım faaliyetlerinde bulunanların; ... aldıkları destekler özel bir fon hesabında tutulur. Bu fon, ...vergiye tabi kazancın ve ilgili yılda yapılan arge harcaması tutarının tespitinde dikkate alınmaz. Bu fonun, elde edildiği hesap dönemini izleyen beş yıl içinde sermayeye ilâve dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi halinde, zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğratılmış sayılır." hükmü yer almaktadır.

Kanun hükmü şunu ifade etmektedir; Destek olarak alınan tutarlar (örneğin Tübitak BİGG Teknogirişim Desteği kapsamında alınan 150.000 TL) işletmenin muhasebe düzeninde bir fon hesabına kaydedilebilir. (549 Özel Fonlar Hesabı). Eğer böyle olmasaydı gelir kaydedilmesi gerekecekti. Bu ise alınan hibenin vergiye tabi olması sonucunu doğurur ve sermaye desteğinin %20 si kadar kurumlar vergisi ödenmesi anlamına gelir.

Fon hesabına kaydedilen bu tutarlar takip eden 5 yıl içinde sermayeye ilave edilmek zorundadır. Aksi halde yine, alınan destek rakamı üzerinden cezasıyla beraber vergi ödenmek zorunda kalınacaktır.

Özetle, alınan desteğin gelir kaydedilmemesi işletmeleri önemli bir vergi yükünden kurtarmaktadır.

5746 sayılı arge kanununda; "....işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının %100’ü, ...kazancın tespitinde indirim konusu yapılır. Ayrıca bu harcamalar, ...aktifleştirilmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir, bir iktisadi kıymet oluşmaması hâlinde ise doğrudan gider yazılır. Kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili vergilendirme döneminde indirim konusu yapılamayan tutar, sonraki vergilendirme dönemlerine devredilir." denilmektedir.

Bu kanun hükümleri şunları ifade etmektedir; Proje süresince yapılan arge harcamaları hemen giderleştirilmeyip biriken rakam, proje neticesinde ortaya bir iktisadi kıymet çıkması halinde 5 yılda taksitler halinde giderleştirilir. Bir iktisadi kıymet oluşmaması yani projenin başarısız olması halinde ise toptan hepsi birden gider yazılıp kazançtan indirilebilir. Buna ilave olarak işletmenin kendi kaynaklarından yaptığı arge harcaması da "arge indirimi" olarak kazançtan indirilebilir.

Örneğin; Tübitak 1507 Desteğinde projenin %25'i işletme tarafından karşılanmaktadır. Bu %25'lik kısım arge indirimine konu edilip kazançtan indirilebilir. Yani bir anlamda bu %25'lik kısım iki defa indirim konusu yapılmış olmaktadır.

Şüphesiz bu indirim, işletme kazanç elde etmeye başladığında önemli bir vergisel avantaj sağlayacaktır.

Dolayısıyla, Tübitak BİGG Teknogirişim Desteği %100 oranlı bir destek olduğundan bu harcamaların "arge indirimi" olarak kazançtan düşülmesi mümkün değildir. Bunula beraber bu harcamalar yukarıda açıklandığı gibi projenin neticesinde bir iktisadi kıymet oluşup oluşmamasına göre taksitler halinde veya toptan gider yazılıp kazançtan düşülebilecektir.

5746 sayılı arge kanunun da; "Bu Kanun kapsamında yürütülen Ar-Ge, yenilik ve tasarım projeleri ile ilgili araştırmalarda kullanılmak üzere ithal edilen eşya, gümrük vergisi ve her türlü fondan, bu kapsamda düzenlenen kâğıtlar ve yapılan işlemler damga vergisi ve harçtan müstesnadır." hükmü yer almaktadır.

Görüldüğü gibi arge faaliyetlerinde kullanılmak üzere ithal edilen eşya, gümrük vergisinden istisna edilmiştir.


© 2014 Her Hakkı Saklıdır. MURAT AKSOY MALİ MÜŞAVİRLİK tarafından tasarlanmıştır. www.MuratAksoy.org